Την έχουμε δει χιλιάδες φορές. Σε φωτογραφίες, σε συναυλίες, σε πολιτικές συγκεντρώσεις, σε γήπεδα, σε τηλεοπτικές εμφανίσεις και φυσικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πολιτικοί, τραγουδιστές, ηθοποιοί, αθλητές και διάσημα πρόσωπα από ολόκληρο τον κόσμο ενώνουν τα δύο χέρια μπροστά στο στήθος και σχηματίζουν μια καρδιά.

Η εξήγηση που όλοι γνωρίζουμε είναι απλή. Αγάπη, συμπάθεια, ενότητα, ευγνωμοσύνη προς το κοινό. Και κάπως έτσι κανείς δεν κοιτάζει περισσότερο τη χειρονομία. Μόνο που, όταν αρχίσεις να ψάχνεις τη γλώσσα των παλιών συμβόλων, η συγκεκριμένη εικόνα αποκτά ένα πολύ διαφορετικό βάθος.

Γιατί αυτό που βλέπουμε δεν είναι απλώς μια καρδιά. Είναι δύο χέρια τοποθετημένα μπροστά στην καρδιά. Και αυτή η λεπτομέρεια αλλάζει τα πάντα.

Για να καταλάβουμε το γιατί, πρέπει να γυρίσουμε περισσότερο από τρεις αιώνες πίσω, στο 1696 και στο Edinburgh Register House Manuscript, ένα από τα αρχαιότερα σωζόμενα κείμενα που καταγράφουν στοιχεία του πρώιμου Τεκτονισμού. Μέσα σε αυτό υπάρχει μια παράξενη ερώτηση.

Πού βρίσκεται το κλειδί της Στοάς;

Θα περίμενε κανείς μια εξίσου κυριολεκτική απάντηση. Μια πόρτα, έναν χώρο, κάποιο κρυφό σημείο. Η απάντηση όμως οδηγεί αλλού. Στον ίδιο τον άνθρωπο και στον τόπο όπου βρίσκονται όλα τα μυστικά της καρδιάς του.

Εδώ λοιπόν η καρδιά παύει να είναι απλώς το όργανο του σώματος ή το γνωστό σύμβολο του έρωτα. Μπαίνει μέσα σε ένα λεξιλόγιο μυστικότητας. Η καρδιά γίνεται ο τόπος που φυλάσσει αυτό που δεν προορίζεται για όλους. Το εσωτερικό μυστικό. Τη γνώση που παραμένει κλειδωμένη.

Και στο ίδιο παλιό τεκτονικό κείμενο εμφανίζεται κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον. Τα περίφημα σημεία της αδελφότητας. Πόδι με πόδι. Γόνατο με γόνατο. Καρδιά με καρδιά. Χέρι με χέρι. Αυτί με αυτί.

Σταθείτε για λίγο στα τρία τελευταία. Καρδιά. Χέρι. Αυτί.

Η καρδιά φυλάσσει το μυστικό. Το χέρι συμμετέχει στην αναγνώριση. Το αυτί παραλαμβάνει αυτό που μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Καρδιά. Χέρι. Αυτί. Μυστικό. Αναγνώριση. Μετάδοση.

Και τώρα επιστρέψτε στη σημερινή εικόνα. Δύο χέρια σηκώνονται και τοποθετούνται μπροστά στο στήθος. Οι αντίχειρες ενώνονται χαμηλά, οι δείκτες ψηλότερα και ανάμεσά τους δημιουργείται η καρδιά.

Το εντυπωσιακό είναι ότι εδώ τα δύο παλιά συμβολικά στοιχεία δεν βρίσκονται απλώς το ένα δίπλα στο άλλο. Ενώνονται. Το χέρι δημιουργεί την καρδιά. Και η καρδιά δημιουργείται ακριβώς μπροστά από την πραγματική καρδιά του ανθρώπου. Χέρι και καρδιά γίνονται μία εικόνα.

Αυτό είναι το σημείο που χάνεται όταν αντιμετωπίζουμε τη χειρονομία αποκλειστικά μέσα από τη σύγχρονη σημασία της. Τα σύμβολα όμως έχουν έναν παράξενο τρόπο να επιβιώνουν.

Δεν χρειάζεται να παραμένουν αναλλοίωτα επί αιώνες. Αλλάζουν μορφή, περνούν από διαφορετικές εποχές, αποκτούν νέες ονομασίες και νέες εξηγήσεις. Κάποια στιγμή η νέα σημασία γίνεται τόσο γνωστή, ώστε κανείς δεν αναζητά πλέον τι υπήρχε πίσω από τα επιμέρους στοιχεία της εικόνας.

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η δύναμη του συμβόλου. Γιατί το σύμβολο δεν χρειάζεται να εξηγεί τον εαυτό του. Αρκεί να επαναλαμβάνεται. Να γίνεται οικείο. Να περνά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Να φωτογραφίζεται. Να αναπαράγεται. Να αντιγράφεται. Μέχρι να γίνει τόσο φυσικό, ώστε να σταματήσουμε να το παρατηρούμε.

Και σήμερα η καρδιά με τα χέρια έχει γίνει σχεδόν παγκόσμια χειρονομία. Την κάνουν εκατομμύρια απλοί άνθρωποι. Αλλά την κάνουν και άνθρωποι που βρίσκονται συνεχώς μπροστά στις κάμερες. Αρχηγοί κρατών, πολιτικοί, μέλη βασιλικών οικογενειών, παγκόσμιοι αστέρες της μουσικής, ηθοποιοί, αθλητές και πρόσωπα με τεράστια δημόσια επιρροή.

Η ίδια κίνηση. Ξανά και ξανά. Δύο χέρια. Μπροστά στο στήθος. Μια καρδιά ανάμεσά τους.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το παιχνίδι των συμβόλων. Γιατί ένα πραγματικά ισχυρό σύμβολο δεν χρειάζεται να παραμένει κρυμμένο σε ένα υπόγειο δωμάτιο ή πίσω από κλειστές πόρτες.

Μπορεί να βρίσκεται παντού. Να εμφανίζεται μπροστά σε εκατομμύρια μάτια. Να μεταδίδεται στην τηλεόραση. Να φωτογραφίζεται σε τελετές, συναυλίες και δημόσιες εμφανίσεις. Να περνά στα κοινωνικά δίκτυα. Να επαναλαμβάνεται από εκατομμύρια ανθρώπους που δεν γνωρίζουν τίποτε για την ιστορία των παλιών συμβόλων. Και τελικά να γίνεται τόσο καθημερινό, ώστε κανείς να μην αναρωτιέται πλέον τι ακριβώς βλέπει.

Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο παράδοξο της συμβολικής γλώσσας.

Το καλύτερα κρυμμένο σύμβολο δεν είναι εκείνο που κανείς δεν βλέπει. Είναι εκείνο που το βλέπουν όλοι, αλλά κανείς δεν αναρωτιέται πλέον τι βλέπει.

Και τότε επιστρέφουμε ξανά στο 1696. Στην παράξενη ερώτηση για το κλειδί της Στοάς. Και στην απάντηση που μας οδηγεί στα μυστικά της καρδιάς.

Περισσότερο από τρεις αιώνες αργότερα, εκατομμύρια άνθρωποι σηκώνουν τα χέρια τους και δημιουργούν ακριβώς εκεί μια καρδιά.

Το κλειδί δεν βρίσκεται στην πόρτα. Το κλειδί βρίσκεται εκεί όπου φυλάσσονται τα μυστικά της καρδιάς.

Και μπροστά από την καρδιά… βρίσκονται τα χέρια.

Από εδώ και πέρα, κάθε φορά που θα δείτε κάποιον να σχηματίζει αυτή την τόσο γνώριμη καρδιά μπροστά στο στήθος του, κοιτάξτε λίγο περισσότερο.

Όχι την καρδιά.

Τα χέρια.