ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΤΥΧΑΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΑΛΛΑ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΗ

ΜΥΗΣΗ ΤΟΥ ΓΙΟΥ ΤΗΣ

Η πρόσφατη επίσκεψη της Madonna στην Πάτμο παρουσιάστηκε ως ένα οικογενειακό και βαθιά πνευματικό ταξίδι. Η ίδια μίλησε για την παρουσία του Θεού, για την επιστροφή του γιου της Rocco στον τόπο όπου είχε βρεθεί ενώ ακόμη κυοφορούνταν και για έναν «κύκλο» που έκλεισε.

Μόνο που η ανάρτηση που επέλεξε να δημοσιεύσει δεν περιορίζεται σε ένα απλό φωτογραφικό ημερολόγιο διακοπών. Αριθμοί, συγκεκριμένες λέξεις, νερό, φως, σκοτάδι, σταυρός και θρησκευτικές εικόνες συνθέτουν μια αφήγηση που αποκτά εντελώς διαφορετική διάσταση όταν εξεταστεί μέσα από το καμπαλιστικό υπόβαθρο της τραγουδίστριας.

Η Πάτμος από μόνη της δεν αποτελεί ουδέτερο σκηνικό. Είναι ένας τόπος που εδώ και αιώνες έχει ταυτιστεί με την αποκάλυψη, το όραμα και τη μετάδοση πνευματικής γνώσης. Έτσι, όταν μια αφήγηση γύρω από επιστροφή, μνήμη, ψυχή, κύκλο και μετάβαση τοποθετείται ακριβώς εκεί, ο τόπος παύει να λειτουργεί απλώς ως φόντο. Γίνεται μέρος της ίδιας της ιστορίας.

Η σχέση της Madonna με την Καμπάλα και το Kabbalah Centre είναι μακρά και δημόσια. Εδώ και δεκαετίες έχει μελετήσει το Zohar, ενώ η χρήση θρησκευτικών και μυστικιστικών συμβόλων αποτελεί σταθερό στοιχείο της δημόσιας καλλιτεχνικής της ταυτότητας.

Στην ανάρτηση από την Πάτμο υπάρχει μία λεπτομέρεια που εύκολα θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητη. Η Madonna δεν γράφει απλώς ότι ήταν έγκυος στον Rocco όταν επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Ελλάδα. Επιλέγει να αναφέρει συγκεκριμένα ότι ήταν επτά μηνών έγκυος.

Στη συνέχεια χαρακτηρίζει τη σημερινή επιστροφή του ενήλικου πλέον γιου της ως «A full circle moment» και αμέσως μετά χρησιμοποιεί τρεις χαρακτηριστικές φράσεις:

«To reconnect. To remember. Good for the Soul.»

Επανασύνδεση. Ανάμνηση. Ψυχή.

Το 7 αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αριθμούς της βιβλικής και εβραϊκής συμβολικής παράδοσης. Στην Καμπάλα ιδιαίτερη σημασία έχουν οι επτά κατώτερες Σεφιρότ, οι οποίες συνδέονται με την εκδήλωση της πνευματικής πραγματικότητας μέσα στην ανθρώπινη εμπειρία.

Και εδώ το επτά αποκτά μία ακόμη διάσταση. Δεν εμφανίζεται ως ένας αφηρημένος αριθμός. Συνδέεται με το ίδιο το στάδιο της κύησης του Rocco. Δηλαδή με μια περίοδο κατά την οποία ο γιος υπάρχει ήδη, αλλά δεν έχει ακόμη περάσει στον εξωτερικό κόσμο. Βρίσκεται ανάμεσα σε δύο καταστάσεις. Έχει δημιουργηθεί, αλλά δεν έχει γεννηθεί. Υπάρχει, αλλά παραμένει ακόμη μέσα στη μητέρα. Και χρόνια αργότερα η επιστροφή στον ίδιο τόπο παρουσιάζεται ως ολοκλήρωση ενός κύκλου.

Και κάπου εδώ αρχίζει να διαμορφώνεται το πρώτο μοτίβο της ανάρτησης. Το 7 συνδέεται με την κύηση, η κύηση με την επιστροφή, η επιστροφή με τον «πλήρη κύκλο» και ο κύκλος καταλήγει στην επανασύνδεση, τη μνήμη και τελικά την ψυχή.

Όμως η φωτογραφία που αλλάζει πραγματικά την ανάγνωση ολόκληρης της σειράς είναι εκείνη του Rocco μέσα στο νερό.

Ο γιος της Madonna βρίσκεται ξαπλωμένος στην επιφάνεια, με κλειστά μάτια. Τα πόδια του είναι σχεδόν ενωμένα, ενώ τα χέρια ανοίγουν προς αντίθετες κατευθύνσεις. Η στάση του σώματος δημιουργεί οπτικά την εικόνα ενός σταυρού.

Το νερό αποτελεί εδώ και χιλιάδες χρόνια σύμβολο καθαρμού, μετάβασης και αναγέννησης. Το συγκεκριμένο μοτίβο δεν ανήκει αποκλειστικά στον Χριστιανισμό. Συναντάται σε διαφορετικές θρησκευτικές και μυστικιστικές παραδόσεις, ενώ και στον Ιουδαϊσμό το τελετουργικό λουτρό συνδέεται με τον εξαγνισμό και τη μετάβαση.

Το νερό έχει μία ιδιότητα που το κάνει σχεδόν ιδανικό σύμβολο για τέτοιες τελετουργικές αφηγήσεις. Καλύπτει το σώμα και για λίγες στιγμές το απομονώνει από τον κόσμο που βρίσκεται έξω από αυτό. Η είσοδος στο νερό και η έξοδος από αυτό δημιουργούν από μόνες τους δύο διαφορετικές καταστάσεις. Πριν και μετά. Παλιό και νέο. Είσοδος και επιστροφή. Και ακριβώς αυτή η λογική βρίσκεται στον πυρήνα κάθε συμβολικής μετάβασης.

Και τότε η ίδια η ιστορία που αφηγείται η Madonna αποκτά άλλη βαρύτητα.

Την πρώτη φορά που βρέθηκε στην Ελλάδα, ο Rocco βρισκόταν μέσα στο σώμα της μητέρας του. Τώρα επιστρέφει ως ενήλικος άνδρας και απεικονίζεται ξανά μέσα σε ένα υγρό στοιχείο.

Η Madonna είναι εκείνη που ονομάζει αυτή την επιστροφή «full circle».

Μήτρα, γέννηση, ενηλικίωση, επιστροφή, νερό, νέα μετάβαση.

Ο συμβολικός κύκλος έχει πλέον σχηματιστεί.

Υπάρχει όμως ακόμη μία φωτογραφία που ξεχωρίζει από όλες τις υπόλοιπες. Ένα ασυνήθιστα κοντινό πλάνο μιας παλιάς επιφάνειας γεμάτης χαραγμένα γράμματα και αριθμούς. Μέσα στις δυσδιάκριτες χαράξεις ένας αριθμός έχει φωτογραφηθεί με τρόπο που τον κάνει να ξεχωρίζει:

1910

Δεν υπάρχει τεκμηριωμένη ένδειξη ότι το 1910 αποτελεί κάποιον προσωπικό κώδικα της Madonna. Μέσα όμως σε μια ανάρτηση τόσο φορτισμένη με αριθμούς και πνευματικές έννοιες, η επιλογή αυτού του συγκεκριμένου κοντινού πλάνου προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο στην αποκωδικοποίηση.

Στην καμπαλιστική αριθμητική το 10 έχει θεμελιώδη θέση. Δέκα είναι οι Σεφιρότ που συγκροτούν το Δέντρο της Ζωής.

Το 19 παρουσιάζει μια διαφορετική γεματρική σύνδεση. Η εβραϊκή λέξη Chavah (חוה(, δηλαδή Εύα, έχει αριθμητική αξία 19.

Η συμβολική ανάγνωση του 19 και του 10 οδηγεί έτσι σε έναν εντυπωσιακό συνδυασμό: Εύα, γυναίκα, μητέρα και οι δέκα Σεφιρότ του Δέντρου της Ζωής. Και στο κέντρο ολόκληρης της αφήγησης βρίσκεται ήδη μία μητέρα και ο γιος της.

Και αυτή η σύνδεση με τη μητέρα δεν εμφανίζεται στο τέλος της ιστορίας. Υπάρχει από την πρώτη στιγμή. Η Madonna ξεκινά την αφήγησή της όχι από τον σημερινό Rocco, αλλά από τον Rocco πριν ακόμη γεννηθεί. Η αρχή του κύκλου βρίσκεται μέσα στη μητέρα. Η επιστροφή γίνεται όταν ο γιος έχει πια περάσει ολόκληρη τη διαδρομή από την κύηση στην ενηλικίωση. Έτσι η μητέρα δεν είναι απλώς συνοδός του ταξιδιού. Είναι το σημείο από το οποίο ξεκινά ο ίδιος ο κύκλος.

ΤΟ «FULL CIRCLE»

Ιδιαίτερο βάρος έχει και η επιλογή της λέξης «circle».

Η καμπαλιστική κοσμολογία περιλαμβάνει την έννοια των Iggulim, των «κύκλων», όπου οι Σεφιρότ αναπαρίστανται ως ομόκεντροι πνευματικοί κύκλοι.

Η εικόνα του κύκλου είναι ιδιαίτερα ισχυρή ακριβώς επειδή δεν έχει εμφανές σημείο αρχής και τέλους. Αυτό που ξεκινά επιστρέφει. Το τέλος συναντά την αρχή. Και στην περίπτωση του Rocco η αφήγηση κάνει ακριβώς αυτό. Επιστρέφει τον ενήλικο άνδρα στον τόπο που είχε ήδη επισκεφθεί πριν ακόμη γεννηθεί.

Η Madonna δεν γράφει απλώς ότι ο γιος της επέστρεψε στην Ελλάδα. Επιλέγει τη φράση «A full circle moment».

Ο κύκλος ξεκινά με τη μητέρα που κυοφορεί τον γιο και ολοκληρώνεται με την επιστροφή του ίδιου παιδιού ως ενήλικου άνδρα στον τόπο που είχε επισκεφθεί πριν ακόμη γεννηθεί.

Και η φωτογραφική αφήγηση συνεχίζεται.

Μία από τις εικόνες είναι σχεδόν ολόκληρη βυθισμένη στο σκοτάδι. Μέσα του ξεχωρίζουν έντονες πηγές φωτός.

Το Light, το Φως, αποτελεί βασική έννοια στη γλώσσα του Kabbalah Centre και χρησιμοποιείται για τη θεϊκή πνευματική ενέργεια, το «Light of the Creator».

Εδώ δημιουργείται ακόμη ένα αρχέγονο ζεύγος. Σκοτάδι και Φως. Το ένα δεν λειτουργεί χωρίς το άλλο. Το σκοτάδι δημιουργεί τον χώρο μέσα στον οποίο το Φως γίνεται ορατό. Και σε μια μυητική αφήγηση η μετάβαση από το σκοτάδι στο φως είναι από τα πιο παλιά μοτίβα που υπάρχουν. Άγνοια και γνώση. Κρυφό και αποκαλυμμένο. Παλιή κατάσταση και νέα κατάσταση.

Σκοτάδι, φως, νερό, μετάβαση, επανασύνδεση, ψυχή.

Δεν πρόκειται πλέον για μεμονωμένες εικόνες. Η μία μοιάζει να συνεχίζει την προηγούμενη.

Σε άλλη φωτογραφία η Madonna εμφανίζεται σε θρησκευτικό χώρο με έναν σταυρό να δεσπόζει μπροστά της. Σε επόμενη βρίσκεται μέσα στον ναό, με το κεφάλι καλυμμένο, κρατώντας ανοιχτό ένα θρησκευτικό βιβλίο.

Σταυρός, βιβλίο, γνώση, σκοτάδι, φως, νερό και ψυχή συγκεντρώνονται στην ίδια φωτογραφική αφήγηση.

Η Madonna έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα χριστιανική εικονογραφία σε συνδυασμό με διαφορετικές μυστικιστικές παραδόσεις κατά τη διάρκεια της καριέρας της. Η παρουσία χριστιανικών συμβόλων επομένως δεν ακυρώνει την καμπαλιστική ανάγνωση. Αντιθέτως, δημιουργεί το χαρακτηριστικό μείγμα συμβολισμών που έχει χρησιμοποιήσει πολλές φορές στο παρελθόν.

Και όταν όλα τα κομμάτια τοποθετηθούν στη σειρά, η εικόνα αλλάζει.

Ο κεντρικός χαρακτήρας αυτής της αφήγησης δεν είναι τελικά η Madonna.

Είναι ο Rocco.

Η Madonna παρουσιάζεται ως η μητέρα που τον έφερε για πρώτη φορά στην Ελλάδα ενώ εκείνος βρισκόταν ακόμη μέσα στο σώμα της.

Επτά μηνών.

Χρόνια αργότερα ο γιος επιστρέφει ως άνδρας. Η ίδια δηλώνει ότι ο κύκλος ολοκληρώθηκε. Ο Rocco μπαίνει στο νερό, κλείνει τα μάτια και ανοίγει τα χέρια σχηματίζοντας με το σώμα του έναν σταυρό.

Και πάνω από αυτή τη φωτογραφική ακολουθία η Madonna τοποθετεί τις λέξεις:

RECONNECT.

REMEMBER.

SOUL.

Η ίδια η σειρά αυτών των λέξεων είναι χαρακτηριστική. Πρώτα έρχεται η επανασύνδεση. Για να επανασυνδεθεί κάποιος πρέπει να υπάρχει κάτι με το οποίο είχε ήδη μια προηγούμενη σχέση. Έπειτα έρχεται η ανάμνηση. Η επιστροφή δηλαδή σε κάτι που υπήρχε πριν. Και στο τέλος βρίσκεται η ψυχή. Η κίνηση ξεκινά εξωτερικά, με την επιστροφή στον τόπο, και καταλήγει εσωτερικά, στο ίδιο το πνευματικό κέντρο της αφήγησης.

Στην εσωτερική παράδοση η μύηση δεν αποτελεί απλώς την είσοδο σε μια ομάδα. Είναι ένα συμβολικό πέρασμα από μια προηγούμενη κατάσταση σε μια νέα. Αποχωρισμός, κάθαρση, συμβολικός θάνατος, αποκάλυψη της γνώσης και επαναγέννηση αποτελούν μοτίβα που επανεμφανίζονται σε μυητικές παραδόσεις διαφορετικών εποχών.

Ακριβώς αυτή τη διαδρομή μπορεί να διαβάσει κανείς μέσα στη συγκεκριμένη φωτογραφική αφήγηση.

Το 7 βρίσκεται στην αρχή, συνδεδεμένο με την κύηση. Ο κύκλος ολοκληρώνεται με την επιστροφή. Το νερό σηματοδοτεί την κάθαρση και το πέρασμα. Η σταυροειδής στάση του Rocco παραπέμπει οπτικά στον συμβολικό θάνατο της προηγούμενης κατάστασης. Μέσα από το σκοτάδι εμφανίζεται το Φως. Η επανασύνδεση οδηγεί στην ανάμνηση και η αφήγηση καταλήγει στην τελευταία λέξη που επέλεξε η Madonna:

SOUL — ΨΥΧΗ.

Και ανάμεσα σε όλα αυτά παραμένει το 1910, το πιο αινιγματικό αριθμητικό κομμάτι μιας ανάρτησης στην οποία τίποτε άλλο δεν μοιάζει να έχει φωτογραφηθεί τυχαία.

Η επίσκεψη στην Πάτμο παρουσιάστηκε δημόσια ως ένα ταξίδι πίστης και οικογενειακής επιστροφής αλλά πρόκειται για διαφορετική ιστορία.

Την ολοκλήρωση ενός κύκλου και τη μύηση του γιου της στην Καμπάλα.